Gülen in Cinemec Utrecht

Er was een kleine affaire over Gülen in verschillende plaatsen in Nederland. In Rotterdam werd naar aanleiding van de release van de film Vatan ('Vaderland' in de serie Kurtlar Vadisi of 'Wolvenvallei') zelfs een debat in de gemeenteraad gehouden. In Utrecht was hij viermaal te zien in de nieuwe Cinemec, nog in een troosteloze zandvlakte bij het nog te bouwen centrum van Leidsche Rijn. Er waren 14 toeschouwers in een zaal waar er wel 170 in konden.
Het is een wat onoverzichtelijk verhaal. Een 'louche figuur' met de naam Dave kondigt een verdeling van Turkije aan voor liefhebbers. Dat zijn hier George Soros, de rijke Hongaar een Fethullah Gülen, de religieuze leider die nu in Amerika woont.

Dave komt in het begin een geschenk brengen aan Gülen: een groene mantel. Die is kennelijk van Sultan Yavuz geweest, de kalief die rond 1500-1520 het Ottomaanse rijk uitbreidde met een deel van het Perzische Rijk en het hele Mamlukse imperium in Egypte, Syrië en Irak. Hij belooft dan ook dat binnenkort Gülen als nieuwe kalief in Istanbul deze groene mantel mag dragen. Gülen gaat dus met die mantel aan in een vliegtuig, terwijl de staatsgreep draait onder leiding van Dave (als leider van de CIA?). Soros zit er een beetje zielig bij te kijken en zijn rol blijft onduidelijk. Er wordt veel geschoten, iedere minuut vallen er wel weer tientallen doden, vaak wisten wij niet aan welke kant die vielen en wie tegen wie is. Gülen  komt met zijn vliegtuig in de buurt van Turkije, maar hoort dan dat Erdogan al op het vliegveld van Istanbul is en alles dus mislukt is. 'Dan gaan we maar terug' zegt Gülen terwijl er nauwelijks emotie te zien is: een bijzonder slecht gespeelde film dus.
Dave gaat nog een keertje zwemmen, wordt er met een helicopter uitgehaald, voor een rechtbank veroordeeld en in zeer gedumpt vanuit die helicopter.

Als ik het goed begrepen heb, zien we hier Dave, de CIA-man en booswicht, die zegt dat er een chaos moet komen waardoor Turkije verdeeld kan worden: onder Amerikaanse invloed, maar de grootste happen zijn voor Gülen en Soros.
Het schijnt dat er bijna dagelijks in Turkije dit soort films te zien zijn over de coup, met een duidelijke verwijzing naar wie slecht is en wie goed. De ondertiteling  was erbarmelijk en wij konden dus lang niet alles echt goed begrijpen, maar het was toch wel onderhoudend en aardig om dit zo ook eens te zien.

Gareth Jenkins over Fethullah Gülen

Het nieuwe weekblad de kanttekening, editie van 19-25 augustis 2017 heeft een mooi interview met Gareth Jenkins, een Engelse journalist die al een jaar of 30 in Turkije woont en als zeer goed ingevoerd wordt beschouwd. 4 van de 16 bladzijden van deze editie zijn aan dit interview besteed. Opmerkelijk is dat Jenkins een aantal zeer kritische, zelfs uitgesproken negatieve opmerkingen plaatst over Fethullah Gülen, terwijl de kanttekening toch door Gülen-mensen wordt gemaakt en uitgegeven.
Een eerste verwijt betreft de intellectuele kwaliteit van het werk van Gülen: "Ze bevatten veel emotie, maar weinig intellect. Hij wordt dan ook niet serieus genomen door islamkenners in landen als Saoedi-Arabië en Egypte." Gülen is inderdaad geen originele denker, hij is een popularisator, is sterk in de mobilisering van mensen voor idealen, maar is geen criticus van sjarie'a zoals Abdullahi an-Na'im, geen filosoof als Iqbal of Nasr Hamid Abu Zaid. Hij kent de geschiedenis van de westerse filosofie niet als Tariq Ramadan. Maar hij heeft de mystieke en ethische kant van de traditionele islam wel in praktische uiteenzettingen aan moderne goed opgeleide Turken weten te bieden.

Hierboven de mooi tekening van Frans Kalb.  Fethullah Gülen zwaait 'zijn mensen' uit naar Europa met een boodschap van patrticipatie, goed onderwijs en dialoog.

Een tweede verwijt is dat pas in december 2013 Gülen-mensen met aanvallen op de omgeving van Erdogan zijn begonnen vanwege corruptie-zaken.

‘Ja, de corruptiebeschuldigingen zijn grotendeels waar, maar de timing van het naar buiten brengen van het bewijs is merkwaardig. Gülenisten deden dat namelijk als reactie op de toen nog relatief milde maatregelen van Erdogan tegen hun groeiende invloed, zoals enkele kleinschalige zuiveringen. Dus op het moment dat hun relatie met Erdogan verslechterde, probeerden ze hem af te zetten middels corruptieonthullingen. Dat toont aan dat ze niet oprecht waren. Als ze oprecht waren hadden ze het corruptiebewijs eerder naar buiten gebracht, niet nadat ze op slechte voet kwamen te staan met Erdogan.' 
Inderdaad het is geen gemakkelijke scheiding geweest tussen de twee, die elkaar sinds 2003 hadden gevonden, zij het nooit helemaal van harte en zeker niet exclusief, niet aan elkaar uitgeleverd.

Een derde opmerking gaat over het 'gebrek aan opvolgers'. Aldus Jenkins:  '
‘Maar Gülen is geen Karl Marx of zo, wiens boeken bijna anderhalve eeuw na zijn dood nog vele mensen over heel de wereld beïnvloeden. Na zijn dood zal de beweging verbrokkelen en op den duur volledig verdwijnen. Misschien niet tijdens mijn leven, maar dat de beweging zal ophouden te bestaan, is onvermijdelijk. Een andere reden daarvoor is de zwakke finantiële situatie van de beweging.' Inderdaad: Gülen heeft geen solide beweging opgericht, maar hizmet als beweging is los en kan in onderdelen wellicht nog een tijd doorleven, juist in de scholen die er wereldwijd zijn en vooral het grote aantal in Amerika kan ervoor zorgen dat de Amerikaanse tak een heel eigen leven zal gaan leiden. En om de persoon van Fethullah Gülen hoefde het nooit te gaan. Ook de inspiratie van hizmet en de krant Zaman Today gaat nu nog mooi door in dekanttekening. En ze zijn ook niet te beroerd om kritische stemmen helder en zonder beknotting aan het woord te laten. Lees dat weekblad!