Zondvloed in Pakistan: Koranvertaling, soera 71 in verschillend perspectief

Gisteren, zaterdag 21 augustus 2010 kwam de NOS met verschillende newsitems over de overstromingen in Pakistan. Wilma van der Maaten was bij de uitdeling van voedsel door de Laskar i Taiba. De leden van deze beweging komen wél voedsel uitdelen waar het Pakistaanse leger én de buitenlandse organisatie niet komen. Laskar i Taiba is wijd verspreid in Pakistan. Door de regering opgericht om het islamitisch en Pakistaans karakter van Kasjmir te versterken? Terroristische beweging?
Op het einde van de newsitems was er een wrang fragment. Er werd gebeden: vernietig de zondaars. Beetje raar gebed, want wie schiet daar mee op? Maar commentaar was: zo misbruikt de Laskar i Taiba deze ramp om de mensen voor hun harde boodschap te vinden.
Niet ongewoon; ook Open Doors gebruikt de situatie om te wijzen op de ongelijke behandeling van de (kasteloze) christenen en wil extra geld voor hen.
Toeval of niet? Vanmorgen was ik bezig met soera 71 over Noach en de laatste regel van het laatste vers luidt precies zo: Moge God de vijanden (van Noach) vernietigen. Inderdaad gaat het er bij het Noach-verhaal stevig aan toe bij de zondvloed! Baden die mensen hier dus 'gewoon' dat Noach-gebed en haalde Van der Maten er iets hards bij? Allahu a'lam bissawab: laat God dat maar uitmaken.

Hierbij toch even mijn bewerking van de vertaling van soera 71, beetje op rijm. Het Noach-verhaal dus, maar wel geactualiseerd naar het Mekka van Mohammed.



Soera 71 NUH

In de naam van God, Erbarmen, Barmhartigheid

1 Wij zonden Noach tot zijn volk:
‘Waarschuw je volk voordat hen een pijnlijke straf bereikt.’
2 Hij zei: ‘Mensen, ik geef jullie een waarschuwing, duidelijk.
3 Dient God, vreest Hem, geef mij mijn gelijk.
4 Dan zal Hij u uw zonden vergeven en u uitstel laten tot een vastgestelde tijd.
Gods tijd, als hij komt, verschuift niet meer. Dat het jullie blijkt!’

5 Hij zei: ‘Mijn Heer, ik heb mijn volk opgeroepen, dagelijks.
6 Maar mijn roepen heeft hen weg doen gaan, buiten mijn bereik.
7 En als ik hen oproep dat Gij hen kon vergeven, stoppen zij hun vingers in hun oren
en bedekken zij zich met hun kleren
en volharden zij in hoogmoed grotelijks.
8 En dan heb ik hen geroepen met luide stem en duidelijk
9 en dan heb ik tot hen gesproken openlijk en ook wel vertrouwelijk.
10 Zo heb ik gezegd: Vraagt uw Heer om vergeving, Hij scheldt uw schulden kwijt.
11 Hij zal regen op u storten, rijkelijk.
12 Hij zal u bezittingen en zonen geven
en Hij zal u grond geven en stuurt rivieren wijd.
13 Wat is er met jullie dat jullie niet durven hopen op Gods mildheid?
14 Hij heeft u toch geschapen in grote variëteit.
15 Zie je niet hoe God de zeven hemelen heeft gespreid?
16 En hoe Hij de maan in hen heeft geplaatst
tot een licht en de zon, bron van helderheid?
17 En God heeft u geplant uit aarde, groeizaamheid.
18 Daarna zal Hij u in haar doen terugkeren
en u uithalen, uitgereikt.
19 God heeft voor u de aarde gemaakt tot een tapijt
20 om te wandelen op brede paden, wijd.’

21 Nuh zei: ‘Mijn Heer, zij beledigen mij en zij volgen mensen wier bezit en kinderen niets brengen dan treurigheid.
22 Maar zij beraamden gewelddadigheid,
23 en zij zeiden: “Niemand zal verlaten uw goden, noch Wadd, Suwā‘, noch Yaghūth en Ya’ūq en Nasr overlaten aan vergetelheid.”
24 En zij brachten velen in verwarring. Jullie brengen alleen maar groter onduidelijkheid.
25 Zij verdronken, kwamen in het vuur door hun zondigheid.
Niet vonden zij voor zich hulp buiten de Godheid.’
26 En Nuh zei: ‘Mijn Heer spaar op de aarde van de ongelovigen geen enkele entiteit.
27 Indien u hen spaart brengen zij uw dienaren tot richtingloosheid.
Zij kunnen niets anders voortbrengen dan doem en ongelovigheid.
28 Mijn Heer vergeef mij en mijn ouders
en wie als gelovige mijn huis binnentreedt
en de gelovige mannen en vrouwen.
Breng de zondaars niet dan vergetelheid.’

Nog eens de tekst in zijn geheel lezend is het eigenlijk een prachtige actualizering van het Noach-verhaal. Noach preekt dat de mensen zich moeten bekeren. Dan zullen zij ook beloond worden met: regen in overvloed, water! Dat is natuurlijk wat je in de woestijn wel wil hebben naast bezittingen, zonen en grond (vers 10-13).
In dat slotgebed wordt om vergeving gebeden, met een laatste zin, toch nog even vervloeking van de vijanden, zoals we ook in de psalmen vaak tegenkomen en ook in het Nieuwe Testament (vooral boek van Openbaring, dat druipt van bloed van vijanden). Het blijft toch af en toe wat griezelen met die religieuze teksten, hoe mooie aanpassingen van oude verhalen het ook kunnen zijn.

Mekka zelf heeft volgens Wikipedia en oude geschiedenis (ook vermeld door Snouck Hurgronje in zijn Mekkaboek) 89 maal een stevige overstroming gehad, de laatste in 1942. Daarna heeft men een dam gebouwd om zoiets tegen te gaan. Maar er is dus nog een prachtige foto van te vinden!

Voorouders in Heeswijk-Dinther

Vrijdag 30 Juli hadden wij een dubbelprogramma in Brabant. Echt in de zandgronden, waar vroeger de keuterboertjes moesten ploeteren en waar nu de luxe boerderijen voor de stadse of halfstadse bewoners staan. We hebben een wandeling uit het rijke aanbod van de Bernheze wandelingen gemaakt. Zoveel weilanden die tot natuur zijn omgevormd. Heerlijk.
Maar eerst gingen we naar de beeldentuin, interart.nl, Gouverneursweg 6C in Heeswijk-Dinther. Het bleek een hobby te zijn van een echtpaar, rijk geworden in de ICT en daarna veslingerd aan unieke beelden. De tuin is net zo mooi als de beelden en voor ons was het zeker zo mooi als Scheveningen of Wageningen. Om door zo'n tuin heen te lopen moet je je zelf een thema stellen, om het allemaal een beetje te ordenen.
Vanwege de begrafenis van zus-nicht Alie vorige week, was mijn thema nu de vraag hoe je toch een grafmonument kunt krijgen, ook als je gecremeerd wilt worden. Dan kun je dus zoeken naar een voorouderbeeld, dat de kinderen in hun tuin moeten gaan zetten. Liefst dus een dubbel-stel, en dan wel tweemaal twee, zodat Floris/Inge en Stijn/Irene er in hun tuin kunnen zetten, ter negadeachtenis aan hun ouders. Eerst toch even nog de beelden van de levenden. Paule ging tussen de beelden staan en er was ergens een spiegel, waar ik eerst een doorgang dacht. Zodoende dus ons beider afbeelding hier nog even.


Maar dan mijn voorkeur voor onze voorouderbeelden. Een leuk thema is de ziel die als een vogel wegvliegt, eventueel nog een enkele keer terugkeert. Zo dus onze ziel nog maar eens afgebeeld. Erg mooi in de tuin, niet te groot, betaalbaar (zo'n 3000 euro) en je geeft er gewoon zelf je betekenis aan.



Wel, ga zelf maar eens kijken. Mooie tuin, echt prachtig. Kerkhoven zijn mooi, maar dit slaat dat zeker. Een zo kun je bij je eigen kinderen of kleinkinderen nog wel voor de dag komen en even overleven. En die voorouderbeelden bij de Indonesiërs overleefden het toch ook niet veel langer. Mooi Idee vonden wij ook die schitterende toelen. Daar zat dan je vader of moeder op, of allebei: ze staan er in allerlei maten en echt schitterend om te zien. Maar erop zitten, dat laat je dus maar over aan je voorouders!

Wie heeft de grootste? Kerken in los Angeles

Los Angeles is heel groot. Zo'n beetje als Jakarta en bij tijden is het verkeer in dat grote gebied er niet veel beter aan toe dan wat er in Jakarta rondrijdt. We waren er op de 3e dag van onze Amerika-reis en later op het einde nog eens twee dagen. De eerste dag zagen we het saaie downtown gedeelte van de stad-zonder-hart, die nu een kunstmatige serie van hoge gebouwen, muziektheater e.d. heeft gekregen. In downtown dus de grote Walt Disney Concert Hall als een gigantische engel met aluminium vleugels. Erger Disney kan het bijna niet!


Voorbij die Disney tempel stond de nieuwe katholieke kathedraal, gebouwd door een moderne spaanse architect. Ook heel erg groot maar met de warmte en allure van de grote middeleeuwse kathedralen. En boveal: wij kwamen er op een zondag om 13.00 binnen en er zaten wel zo'n 2-3000 Spaanstalige (Mexicaanse) katholieken in, die volop meezongen, communie onder twee gedaanten (kan niet in de Crystal Cathedral, te massaal, hier dus wel), allerlei jonge meisen. Om te beginnen al die rij kinderwagens in de lange gang achterin de kathedraal.


Het is net een vergrote versie van Vredenburg in Utrecht, maar dan loopt alles minder stijl omhoog. In het begin was het zelfs moeilijk om een orientatiepunt te vinden met een min of meer sacrale ruimte (altaar, preekstoel), zo helemaal in het midden en dan die gezelligheid van zoveel mensen.
Bij nader inzien was één van de vier beuken toch wel veel langer en dat werd geaccentueerd door een soort processie van heiligen. Wel typisch, heel veel jonge mensen daarin ook, en veel halfbruine Latino-gezichten. Minder blank dan onze gewone series.



Bij onze laatste bezoek bezochten we de eerste morgen Crystal Cathedral en de twee morgen het Paul Getty Museum. Allebei ook weer superlatieven. Crystal Cathedral is een van die mega-churches, helemaal gebouwd rond een beroemde predikant, Schuller, en nu zijn dochter. Zijn Hour of Power wordt ook in Nederland herhaaldelijk uitgezonden en de kerkdienst is dan ook een grote TV-show met koor en een dramatische enscenering.


Het is een complex van zo'n 40 acres, heel groot in ieder geval: naast de gigantische kerk met die toren die eruit ziet alsof de pieken van Bryce Canyon afkomen, is er de oude kerk met hoge toren, waarbij Jezus over het water loopt (mislukte nu even want de boel was net schoon gemaakt, het water moest er nog verder in lopen); een grote begraafplaats, een Family Research Center, waar ook de Schuller School for Preaching was. Zo her en der wat speciale gebedsplaatsen, kitch afbeeldingen van Jezus (met de kinderen, met de overspelige vrouw 'laat die geen zonde heeft begaan de eerste steen werpen'.. Job bij het kerkhof).

Naast die giganten zouden de kleintjes vergeten. Ons hotel stond in LA vlakbij downtown, maar wel in een wijk met heel veel Mexicanen. Een avondwandeling op een gebied van 800x800 meter leverde al vijf spaanstalige huiskerken op. Een was van de katholieke charismatische vernieuwing, de andere vier waren vrije huiskerken. Er leeft dus heel wat, van groot tot klein.

Openbare belijdenissen/ Public Confessions

Het Amerikaanse cultuur-ideaal kwam niet alleen van puriteins protestantisme, evengoed van vrijmetselaars (Dan Brown's Lost Symbol en van de liberale stromingen.
Verschil met Europa is de Amerikaanse drang om over religieuze of levensbeschouwelijke opninies wat graag openlijk of zelfs opdringerig te doen.
Dat zie je bij de ontboezemingen van Ground Zero in New York. Opmerkelijk is ook de geloofsbelijdenis van Rockefeller, rond 1935 aan de voet van zijn grote Rockefeller Center. I believe in the supreme worth of the individual and in his right to life, liberty and the pursue of happiness. Het staat er als een soort tien geboden of 12 artikelen. Pas bij 8 of 9 komt er dan ook nog een Opperwezen: I believe in an all-wise and all-loving God, named under whatever name. Over Ietsisme gesproken..
Ik bedacht maar dat die waterstromen erbij een soort doopvont voor dat vage maar ver-rijkende geloof van Rocky kan zijn geweest.


En dan dat geloof in die natie en zijn president en zijn leger! Hier een boot in de haven van Monterey (Montreal, Koningsberg dus, een van de vestigingen voor het Spaanse imperium die de ijverige missionarissen rond 1780 aan die westkust hebben opgericht). Op dat vlaggetje staat We support our troops. Het blijkt me nu dat de foto´s op zo´n blog zo klein overkomen dat zulke details niet goed zichtbaar zijn.

In San Francisco zagen we een gebouw met dit soort spreuken: van Dr. Maya Angelou If you find it in your heart to care for somebody else, you will have succeeded. Om de hoek staat dan nog de spreuk The best and most beautiful things in this world cannot be seen or even heard but must be felt within the heart. Hoog gehalte aan Bond Zonder Naam spreuken of zoiets als Morele Herbewapening. Ook een uiting van Amerikaanse optimisme en moralisme. Nergens meer van dit soort ontboezemingen dan in Sedona, dat New Age stadje, maar overal in de steden, ook Nedw York and San Francisco, kun je psychic support krijgen, of mensen die helpen je in je ziel te leren kijken. Dat optimisme is dus het grote onderscheid tussen New Age en de Gnostiek, of vergis ik me nu in de gnostici=

Las Vegas! Ook naar aanleiding van Dan Brown's "Lost Symbol"

Op weg naar het grote land las ik het boek van Dan Brown, The Lost Symbol over de betekenis van allerlei vrijmetselaar-symbolen die aan de oorsprong van de VS stonden rond 1760 en nu nog steeds wat te zeggen hebben. Een ander boek was van Bruce Feiler, America's Prophet. Moses and the American Styory. Het mooiste voorbeeld van op het eerste gezicht rare interpretaties is dat van het vrijheidsbeeld, de godin der vrijheid, door de Fransen rond 1874 aan de Amerikanen geschonken (al arriveerde het zo'n vijftien jaar te laat).
Volgens Feiler is dat dus eigenlijk Mozes die met een fakkel voor zijn volk uitgaat.
We zijn niet echt dicht bij het beeld in New York gekomen omdat de rij voor de boot er naar toe toch wel te lang was. Maar we kwamen haar weer tegen in Las Vegas, een beetje als symbool van het netter worden van die City of Entertainment. Daar staat ze dan tegen een achtergrond van wat symbolisch voor New York en het moderne Amerika is geworden.
De oorspronkelijke titel van het beeld is: Liberty Enlightening the World, de 18e eeuwse Verlichting verbonden met het 19e eeuwse Nationalisme. Maar nu voor alles waar het moderne Vages voor staat, van gokken tot striptease en dansen en vooral je vergaoen aan edel-kitch en onschuldig vermaak.




New York is dan wat meer seculier, maar de westkust zeker niet. In Los Angeles zagen we een moderne katholieke kathedraal, volgepakt met Spaanstaligen en de Crystal Cathedral, naast kleine huiskerkjes. In Sedona het centrum van new Age. Ook Vegas doet er wat aan mee, ook al kan ik me bij Spiritual Dining en Spiritual Nightlife nog niet zo veel voorstellen. Dat was gereserveerd voor donderdagavond en wij zaten er net andere dagen.

Amerikaanse achtergronden

Van 10-28 Juni 2010 maakten Paule en ik een reis door de Verenigde Staten. Waanzinnig programme: 2 dagen New York, dan vliegen naar Los Angeles en in 14 dagen 5000 km met de auto naar San Francisco, Yosemite, de groene Grand Valley, Las Vegas, Zion National Park, Bryce Canyon, Grand Canyon, Sedona en Phoenix om weer in Los Angeles te eindigen. Iedereen kijkt daar anders naar en die persoonlijke kijk wordt bepaald door je eigen achtergrond, je eigen focus. Hierbij wat autofoto's met de highlights op de achtergrond.



Bij aankomst in Washington, voor een overstap naar New York: Obama en Michele gaan met ons mee. Obama bleek later Jozua te zijn, 40 jaar na Martin Luther King, de Mozes die nog niet het beloofde land in mocht.



Vroeg onze buurman ons: en wat heb je aan je vak gedaan? Was het echt vacantie? Och, natuurlijk toch wat extra kerken en kathedralen bekeken. Tussen Los Angeles en San Francisco ook die fantastische Spaanse missionarissen nagetrokken die tussen 1770-1810 zo'n 37 missieposten stichten, en ook behulpzaam waren bij de verbreiding van de katholieke leer. Vandaar dat er 37 steden zijn die naar heiligen zijn genoemd. Hier Santa Barbara, een van de mooiste met een rechtbank gebouw in die Spaans-Moorse stijl.


Behalve vier grote steden deden we vooral natuurparken. De meeste in grote hitte, maar Yosemite was nog koel. Ook daar de immense bergen, watervallen, grote hoogteverschoillen.


De mooiste beelden zagen we in Bryce Canyon. Al die bizarre structuren, rotsen in kleuren rood tot geel en wit, die je overal kathedralen, theaters, samenspannende legers lieten zien. Want we maken er toch weer onze eigen fantasie van.


Bij Grand Canyon staat deze toegangspoort tot de afgelegen plek waar ooit een Canadees woonde, die als een kluizenaar werd beschouwd, omdat hij zo teriggetrokken leefde. Vandaar Hermit's Rest. Zonder die verhalen is het toch maar een droog verhaal van 200 miljoen jaar geologische wetten.


Tijdens de laatste dagen waren we weer in Los Angeles. Hier de twee bij de Crystal Cathedral, de refo-evangelical Crystal Cathedral in Orang County waar je gratis persoonsvermeerdering kunt krijgen.

Creatieve boosheid. Het dubbel-op van Peter Nissen

Het Brabants Dagblad heeft dan wel een bericht opgenomen over de Nijmeegse hoogleraar Peter Nissen als 'uit de kerk gestapt', maar een kijkje op zijn website leert ons dat hij verbonden blijft aan de Nijmeegse Effata=Dominicuskerk, maar (tevens) vriend van de Remonstranten is geworden. Dubbelop dus.
Dat is al eerder gebeurd: begin jaren 1970 was er een Groep van 18 die het proces van fusie tussen Hervormden en Gereformeerden te langzaam vonden gaan en een pleidooi hielden voor een dubbel lidmaatschap van beide kerken: dan zou het probleem opgelost zijn. Zo simpel ging het niet en het duurde 30 jaar voordat de fusie via een pijnlijke en lange bevalling voltooid werd, met als nageboorte de eigenzinnige Hersteld Hervormde Kerk.
Bij de verdediging van mijn proefschrift in 1974 nam ik een stelling op dat analoog aan die Groep van 18 ook een dubbel lidmaatschap van christendom en islam denkbaar is.
Geen exclusiviteit dus! Van Baal vergelijkt religie met sport en kunst: ook verschijningsvormen waarin heftige emoties gestalte kunnen krijgen. Zoals je van meer kunstvormen kunt snoepen en aan meer sporten kunt doen, zo kan het toch ook bij religie?

Voor het Utrechtse blad WIJS schreef ik daarvoor onderstaand stukje, vooral gericht op de financiële basis van de religieuze verbanden.

TIENDEN, DE OPLOSSING VOOR DE EUG-FINANCIËN?
In de afgelopen zomer en herfst voerde de EUG een financiële actie. Juist in die tijd gingen mijn vrouw, Paule Maas, en ik naar Oost Indonesië. We keken onze ogen uit, juist ook in arme streken, om de grote aantallen immense nieuwe kerken die daar tussen de vaak arme huisjes in staan. Het geheim? De tienden. In veel protestante kerken liggen enveloppen waarop geschreven staat: Perpuluhan milik Tuhan, ‘De tienden zijn bezit van God’. Wat je van die tienden afhaalt dat steel je van God zelf (in geld, maar ook in tijd: 10% van je tijd dien je aan God te geven, dus vrijwel dagelijks stevige gebedstijden en samenkomsten). Op zondag worden de enveloppen opgehaald. Op Ambon met een groots trompettengeschal in de kerk waar wij rondkeken. Bij de Ambonezen is er in veel huizen de gewoonte om een soort huisaltaar te hebben met een piring natzar, een geloftenbord. Daarop komt wat rijst, overblijfsel van eten (oorspronkelijk voedsel voor de voorouders), geld bij speciale geloften en dus die 10%-enveloppe. Op zondag gaat dat naar de kerk. Nederlandse zendelingen hebben heel lang tegen dat geloftenbord gepreekt, omdat het een geloof in voorouders zou continueren, maar wij zagen er nu zelfs een bij een dominee in huis. Hij was ook een sterk voorstander van die 10%. Hij had zelfs een mooie parallel met het bijbelverhaal van Adam en Eva. Die mochten van twee bomen in het paradijs niet eten, van de rest wel. Die twee bomen dat is de 10% die voor God zijn. Toen in het westelijke Atjeh de toepassing van de sjarie’a regels werd uitgeroepen in 2001, begon men zich in het oostelijke Papua te roeren. Dat is immers de enige provincie met een christenmeerderheid. Men riep daar om een wet die christelijke sjarie’a, de regels van het evangelie, als bindend voor zou schrijven voor de christenen. En natuurlijk als eerste regel: die tienden van Deuteronomium 14:22 als aparte kerkenbelasting. (Meer over deze observaties op http://relindonesia.blog-spot.com/2009_09_01_archive.html; de illustraties hier is van Paule Maas met theologe Kermerlin Ondang bij een in 2002 aangelegde bedevaartplaats met op het plateau boven de zwavelbronnen de vijf religieuze gebouwen voor boeddhisten, hindoes, moslims, protestanten en katholieken: dank dat Minahasa gespaard bleef voor interreligieuze burgeroorlogen).


In Indonesië is godsdienst geen private affaire. Iedereen moet een religie op zijn identiteitsbewijs, paspoort e.d. hebben. Zonder religie kan niet, want ‘geloof in één God’ is een van de vijf zuilen van de nationale politieke identiteit, zoals die in de grondwet is geformuleerd. Als je in een religie geboren bent, kun je zeer moeilijk veranderen. Het is eigenlijk zoiets als van sekse veranderen. Wie zich bekeert blijft toch bijv. een moslim die vroeger christen was, bijna zoals seksuele verandering door iemand meegedragen wordt. Er is dus min of meer een exclusieve en bijna onveranderlijke band met een religieuze stroming. Dat is bij EUGers wel anders: die zijn vaak naast EUG ook nog wat katholiek of doopsgezind of Taizé en shoppen meer.
Terug in Nederland hebben wij ons formulier voor de EUG-kas ingevuld. Een beetje ongemakkelijk, omdat het toch raar is om altijd rooms-katholiek te zijn geweest en dan nu bij een protestante wijkgemeente te gaan horen. Maar vooruit, je bent nu eenmaal bij de Janskerk. Die voorgestelde percentages van de PKN (van 1% voor uitkeringsmensen tot 5% bij dubbel modaal) zijn nog een erfenis van de tijd van voor 1970 toen de goede oude Hervormde Kerk de inning van de kerkelijke gelden aan de belastingsdienst overliet. Die oude staatskerk ontving in vroeger tijden een aantal salarissen vanwege de staat (zoals de roomsen overigens ook. Rond 1900 allemaal bevroren, pas afgeschaft in 1983!). De burgerlijke administratie van de gemeente registreerde ook toen nog iemands religie van geboorte, via de verhuizingen en huwelijken toe. De scheiding van kerk en staat is stapje voor stapje strikter geworden. In hoeverre is er dan ook een wezenlijk verschil tussen staatsburger zijn (overigens ook een recent begrip!) en kerkelijk lidmaatschap? Vroegen wij ons dus af in hoeverre lidmaatschap van een kerkelijke gemeente anders is dan bij de ANWB of Amnesty International, je hockeyclub of lidmaatschap van Vrienden Van Oude Muziek? In hoeverre zouden financiële verplichtingen voor zoiets als de Rotary Club of een golfclub vergelijkbaar zijn met die van de EUG? Dit lijken misschien rare vergelijkingen, maar de liturgische viering van Avondmaal/Eucharistie wordt door sommige Bijbelgeleerden vooral gerelateerd aan de Joodse sabbat-viering (de beker wijn die wij zegenen), door anderen aan clubs als Rotary waar een lezing met debat gevolgd wordt door een gezamenlijke maaltijd. Dat is het oude debat tussen Joodse oorsprong en Griekse vormgeving van het vroege christendom. Bij een golfclub of hockeyclub moeten de leden investeren in voorzieningen (speelveld, clubgebouw) en moet personeel zoals een professionele trainer en onderhoudsmensen worden aangesteld. Zo gebeurt dat ook bij de EUG. Je zou de EUG ook kunnen vergelijken met een vakbeweging of een politieke partij, maar daar liggen de parallellen toch minder voor de hand. Interessant zou het zijn de EUG te vergelijken met studentenverenigingen die ook wel eens professionals in dienst hebben (als de koks bij het studentencorps), maar die toch meer bottom up zijn terwijl de EUG meer top down studenten probeert te bereiken. Al vanaf 1970 klaagt men dat eerder afgestudeerden dan de studenten in studentenkerken actief zijn (ik heb zelf Nijmegen, Eindhoven en Leiden meegemaakt voor ik in Utrecht landde).
Oecumene heeft twee gezichten: van eenheid en van vernieuwing. Eenheid is het ‘conservatieve’ gezicht want de vernieuwers moeten de pas inhouden en zich wel houden aan hen die aan oude tradities gehecht zijn. Toen de Rooms-Katholieke Kerk zich door een besluit van aartsbisschop Eijk zich formeel terugtrok uit de EUG is het debat over de positie en het format van de EUG tussen twee klippen doorgegaan. We zijn geen onafhankelijke, geheel zelfstandige en vrije gemeente geworden. Daarvoor waren de banden met bestaande kerken toch te sterk. Er is geen avondmaal/eucharistie als er geen geordineerd ambtsdrager van een grote kerk aanwezig is (dat hangt dus niet af van de aanwezige gelovigen zelf, maar van die ambtelijke erkenning. Kennis van Grieks en Hebreeuws bij protestanten, ongehuwd zijn bij de roomsen). Anderzijds gedraagt de EUG zich toch in veel details vrij ten opzichte van orde van dienst en kleinere bepalingen van die grote kerken.
Er is een hoge en een lage kerkleer (ecclesiologie heet dat bij de theologische academie). In de hoge kerkleer is men door doop lid van een uitverkoren volk, van het lichaam van Christus van een priesterlijke natie. In de lage kerkleer vergelijkt men het kerkelijk aanbod, zoals de consumentenbond de garagehouders, banken en faciliteiten van vakbonden kan vergelijken. Bij de financiële acties is er weinig gesproken (tenminste niet in de kringen die ik heb gehoord) over het karakter van de Janskerk-gemeente. Waar lijken we op? We zijn niet evangelikaal en kerkelijk onafhankelijk als die religieuze ondernemer Erik Munneke, maar komen wel voort uit kerken waar we ons wat ongemakkelijk in voelden. Nu hebben we iets tussen het mooie begin van het Koninkrijk Gods en een geschikt vervulling van de behoefte aan religieuze instructie en beleving.
Bij de zaterdagse domconcerten komen meer mensen dan bij de zondagdiensten. Zij worden nu ook gemaand om 5 euro te betalen. Net zoveel als gevraagd wordt bij de vesper van de vierde zondagavond in de Janskerk. Van zo’n bedrag kan de EUG niet van leven. Het zal wel ergens tussen die 5 euro en die tienden in blijven steken! – Karel Steenbrink